Kampania “16 dni” – Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka i podsumowanie

10 12 2025

Dziś, 10 grudnia, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka – święto ustanowione na pamiątkę przyjęcia w 1948 r. Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Ten dokument, przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, stał się fundamentem współczesnej ochrony praw jednostki i przypomina, że godność, równość oraz wolność od przemocy są niezbywalnym prawem każdego człowieka. Dlatego to właśnie 10 grudnia wyznacza symboliczny koniec kampanii 16 Dni Przeciwko Przemocy ze względu na Płeć.

W ostatnich dniach poruszyliśmy kluczowe tematy dotyczące tego problemu: od przemocy cyfrowej, domowej i ekonomicznej, przez dyskryminację w edukacji, po specyfikę przemocy wobec osób LGBT+ czy osób z niepełnosprawnościami.

Przypominamy: globalne dane pokazują, że niemal jedna trzecia kobiet doświadcza przemocy fizycznej lub seksualnej w swoim życiu [1], a przemoc cyfrowa staje się nowym polem naruszeń praw osobistych i prywatności.

Warto pamiętać, że przemoc jest zjawiskiem wielowymiarowym – rzadko występuje w jednej formie. Przemoc ekonomiczna, psychiczna, emocjonalna lub cyfrowa często współwystępują z przemocą fizyczną, a także z instytucjonalnymi barierami, które utrudniają dostęp do wsparcia. Problemy systemowe wymagają zatem systemowych rozwiązań: zwiększenia świadomości poprzez edukację, procedur reagowania, skutecznych mechanizmów ochrony oraz odpowiednio finansowanych instytucji pomocowych.

Choć prawo nie zawsze nadąża za nowymi formami przemocy, w polskim systemie prawnym istnieją narzędzia, które pozwalają chronić osoby pokrzywdzone – od przepisów o naruszeniu prywatności i ochronie danych, przez nową definicję zgwałcenia, po penalizację przemocy domowej, stalkingu i gróźb. Jednym z najważniejszych narzędzi interwencji pozostaje procedura Niebieskiej Karty, która umożliwia szybką reakcję służb wobec przemocy w rodzinie, a w ostatnich latach jest coraz częściej stosowana w przypadkach przemocy psychicznej.

Prawa człowieka to nie abstrakcja – to codzienna odpowiedzialność nas wszystkich za tworzenie środowiska, w którym godność i bezpieczeństwo są respektowane. Jeśli doświadczasz przemocy lub chcesz wesprzeć osobę w potrzebie – skorzystaj z zasobów UW i organizacji specjalizujących się w udzielaniu pomocy. Jeśli twoje lub czyjeś zdrowie i życie jest bezpośrednio zagrożone – skontaktuj się z odpowiednimi służbami.

Kampania 16 Dni Przeciwko Przemocy ze względu na Płeć pokazała, że świadomość społeczna rośnie, jednak skala wyzwań wciąż jest ogromna. Zakończenie kampanii nie oznacza końca działań – przeciwdziałanie przemocy musi trwać przez cały rok, w codziennych decyzjach, w instytucjach, w środowiskach pracy i nauki. Dziękujemy wszystkim osobom i organizacjom, które współtworzyły tegoroczną edycję.

————————————————————–

Przypominamy o rzetelnych źródłach informacji i miejscach, gdzie można znaleźć pomoc:

Fundacja Feminoteka wspierająca kobiety doświadczające przemocy, udzielająca bezpłatnej pomocy prawnej, psychologicznej i terapeutycznej

Telefon przeciwprzemocowy dla kobiet 888 88 33 88 bezpłatna, poufna i specjalistyczna pomoc ekspertek Fundacji Feminoteka, oferowana kobietom, które doświadczyły przemocy

Centrum Praw Kobiet wsparcie kobiet, których prawa są łamane, a w szczególności kobiet doświadczających przemocy, bezpłatna pomoc psychologiczna, prawna i socjalna, porady obywatelskie i zawodowe

Niebieska linia – konsultacje w sprawie przemocy 800 120 002 bezpłatne i poufne wsparcie Ogólnopolskiego Pogotowania dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”

Mapa pomocy interaktywna mapa Polski, zawierająca informacje o miejscach, gdzie kobiety mogą uzyskać wsparcie prawne, psychologiczne, socjalne lub nocleg, stworzona przez Fundację Czas Kobiet

Informacje o instytucjach wsparcia na Uniwersytecie Warszawskim można znaleźć tutaj.

—————————————————————–

[1] UN Women., 16 Days of Activism — Theme 2025: End digital violence against all women and girls., 2025; World Health Organization, Lifetime toll: 840 million women faced partner or sexual violence, 2025.