Kampania “16 dni” – Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami

03 12 2025

Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami to okazja, by przypominać o prawach, potrzebach i podmiotowości milionów osób w Polsce i na świecie. Przemoc wobec osób z niepełnosprawnościami pozostaje bowiem jednym z najbardziej ukrytych, najrzadziej zgłaszanych i j ściganych rodzajów przemocy.

Dotyczy to zarówno przemocy fizycznej, seksualnej, ekonomicznej, psychicznej, zaniedbania jak i form specyficznych, wynikających z zależności od opiekunów, instytucji czy systemów wsparcia. Zależność ekonomiczna, mieszkaniowa i fizyczna sprawia, że przemoc może być trudniejsza do ujawnienia i udowodnienia, a niepełnosprawność utrudnia zgłoszenie naruszeń i uzyskanie pomocy.

Kobiety z niepełnosprawnościami doświadczają przemocy nawet o 40% częściej niż kobiety pełnosprawne, a prawdopodobieństwo, że padną ofiarami przemocy seksualnej jest nawet dziesięciokrotnie wyższe [1]. Jednocześnie, uzyskują one rzadziej dostęp do pomocy instytucjonalnej i jest ona mniej skuteczna [2]. Badania wskazują, że nawet 83% kobiet z niepełnosprawnościami intelektualnymi doświadcza przemocy seksualnej w ciągu życia [3].

We wrześniu 2012 r., Polska ratyfikowała Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (CRPD), której art. 16 zobowiązuje państwo do ochrony przed wszelką formą przemocy, nadużyć i wykorzystywania, zarówno w rodzinie, jak i w instytucjach. Mimo tego, osoby z niepełnosprawnościami w Polsce wciąż napotykają bariery w zgłaszaniu przemocy.

Przemoc jest zjawiskiem strukturalnym i dotyka najmocniej osoby, które znajdują się na przecięciu wielu osi dyskryminacji, dlatego warto mieć na uwadze dodatkowe trudności i niebezpieczeństwa, na które narażone są osoby z niepełnosprawnościami.

W Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami szczególnie podkreślamy znaczenie dostępności, podmiotowości i prawa do bezpieczeństwa. Eliminacja przemocy wymaga rzetelnej edukacji i dostępnych procedur zgłaszania. To także zobowiązanie dla instytucji edukacyjnych – w tym Uniwersytetu Warszawskiego – aby tworzyć przestrzeń w pełni bezpieczną, włączającą i wolną od przemocy.

Na UW w tej kwestii specjalizuje się Biuro ds. Osób z Niepełnosprawnościami, dbające o dostępność architektoniczną i cyfrową dla całej społeczności Uniwersytetu. BON realizuje obecnie projekt „UWażni na Dostępność – Uniwersytet Równych Szans”, którego celem jest zwiększenie dostępności edukacji na UW oraz uwzględnienie specyfiki pracy z osobami o szczególnych potrzebach w nauczaniu, usuwanie barier architektonicznych i cyfrowych oraz zwiększanie świadomości społeczności uniwersyteckiej w zakresie niepełnosprawności.

————————————————

Przypominamy o rzetelnych źródłach informacji i miejscach, gdzie można znaleźć pomoc:

Fundacja Integracja działająca na rzecz poprawy poziomu życia osób z niepełnosprawnościami

Fundacja Autonomia wspierająca kobiety doświadczające dyskryminacji ze względu na płeć oraz inne przesłanki, w tym niepełnosprawność

Fundacja Feminoteka wspierająca kobiety doświadczające przemocy, udzielająca bezpłatnej pomocy prawnej, psychologicznej i terapeutycznej

Telefon przeciwprzemocowy dla kobiet 888 88 33 88 bezpłatna, poufna i specjalistyczna pomoc ekspertek Fundacji Feminoteka, oferowana kobietom, które doświadczyły przemocy

Informacje o instytucjach wsparcia na Uniwersytecie Warszawskim można znaleźć tutaj.

————————————————————————–

[1] WHO, World report on disability, 2011; WHO/UN Women, Violence against women with disabilities, 2021.

[2] FRA, Violence against women: 2023 survey, 2023.

[3] NCD, Not on the Radar: Sexual Assault of Women with Disabilities, 2018.