Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce

11 02 2026

Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce

Dzisiaj, 11 lutego, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce. Dzień ten został ustanowiony w 2015 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, aby zwrócić uwagę na kluczową rolę kobiet i dziewcząt w rozwoju nauki oraz na potrzebę zapewnienia im pełnego, równego i bezpiecznego dostępu do edukacji oraz kariery naukowej [1].

Choć obecność kobiet w nauce jest faktem od wieków, ich droga do świata badań była naznaczona barierami strukturalnymi, kulturowymi i instytucjonalnymi. Ograniczony dostęp do edukacji, wykluczenie z instytucji akademickich, brak uznania dla dorobku naukowego czy trudności w awansie sprawiały, że udział kobiet w nauce przez długi czas pozostawał niewidoczny lub niedoszacowany. W Polsce przełomowe znaczenie miały pionierki nauki m.in. Maria Skłodowska-Curie, Alicja Dorabialska — pierwsza kobieta profesor na Politechnice Lwowskiej i pionierka chemii fizycznej — czy Hanna Hirszfeld, wybitna lekarka i badaczka pediatrii [2].

Równie istotne, co historyczne pionierki, są współczesne naukowczynie, które realnie kształtują naukę dziś — także na Uniwersytecie Warszawskim. Badaczki UW kierują grantami krajowymi i międzynarodowymi, tworzą i prowadzą zespoły badawcze, publikują w prestiżowych czasopismach, współpracują z instytucjami zagranicznymi oraz uczestniczą w debacie publicznej jako ekspertki.

Udział kobiet w nauce jest większy niż kiedykolwiek w historii, ale wciąż daleko jest do równowagi płci. Na świecie kobiety stanowią około 33% osób prowadzących badania naukowe, przy czym ich udział wyraźnie spada na kolejnych etapach kariery [3]. Kobiety zajmują mniej niż 25% najwyższych stanowisk akademickich, a w naukach ścisłych ich udział często nie przekracza 20% [4].

Według danych Eurostatu kobiety stanowią około 41% naukowców i inżynierów w UE, a ponad 50% absolwentek studiów wyższych [5]. Jednocześnie tylko niewielki odsetek kobiet pełni funkcje kierownicze w projektach badawczych i zespołach grantowych. Polska wypada dobrze pod względem udziału kobiet wśród doktorantek i autorek publikacji naukowych, jednak ich reprezentacja maleje wraz z kolejnymi szczeblami kariery akademickiej [6].

Uniwersytet Warszawski prowadzi analizy statystyczne dotyczące struktury płci w nauce, zatrudnieniu oraz pełnieniu funkcji decyzyjnych przez specjalną jednostkę –  Obserwatorium Równości. Wyniki stanowią podstawę określania kierunku działań równościowych na UW.

Równość płci w nauce jest elementem szerszej strategii instytucjonalnej Uniwersytetu. Zarówno Plan Równości Płci na lata 2020–2024, jak i Inkluzywny Plan Równości Płci dla UW na lata 2025–2029, zakładają konkretne działania na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji, przemocy i nierówności strukturalnych oraz wspierania rozwoju kariery naukowej kobiet.

Do istotnych inicjatyw UW na rzecz kobiet w nauce należy Sieć Doktorantek na Uniwersytecie Warszawskim, która tworzy przestrzeń do spotkań, wymiany doświadczeń i budowania sieci kontaktów naukowych oraz program „Młode Badaczki i Dydaktyczki”, który oferuje mentoring i doradztwo w zakresie planowania ścieżki zawodowej i budowania potencjału badawczego. Organizowane są również liczne wydarzenia popularyzujące udział kobiet w nauce oraz działania skierowane do grup niedoreprezentowanych, w szczególności kobiet zainteresowanych naukami ścisłymi.

Szczegółowe informacje znaleźć można na stronie “Wsparcie kobiet w nauce”.

——————————————————————

[1] UNESCO, 11 lutego – Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce

[2] Gov.pl, Kobiety w historii polskiej nauki

[3] UNESCO, Women in Science

[4] UNESCO, Cracking the Code: Girls’ and Women’s Education in STEM

[5] Eurostat, Women in science and engineering

[6] European Commission, She Figures