Obserwatorium Równości
Obserwatorium Równości jest przestrzenią gromadzenia, analizowania i udostępniania danych dotyczących równości i różnorodności na Uniwersytecie Warszawskim. Jego działalność służy wspieraniu uczelni w budowaniu środowiska akademickiego opartego na poszanowaniu różnic, przeciwdziałaniu dyskryminacji oraz rozwijaniu i doskonaleniu polityk równościowych, wpisując się w założenia Zarządzenia nr 21 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 28 lutego 2024 r. w sprawie polityki przeciwdziałania nierównemu traktowaniu, dyskryminacji, mobbingowi i innym zachowaniom niepożądanym w Uniwersytecie Warszawskim.
Zespół Obserwatorium Równości prowadzi analizy statystyczne dotyczące funkcjonowania społeczności akademickiej, w szczególności struktury płci w nauce i zatrudnieniu, pełnieniu funkcji oraz udziału w procesach decyzyjnych, w tym analizy danych w podziale na płeć. Różnice te badane są od etapu aplikacji do moment ukończenia danego etapu. Dane wykorzystywane są wyłącznie w celach badawczych i sprawozdawczych, a publikowane wyniki mają charakter zbiorczy i są odpowiednio spseudonimizowane.
W ramach działań prowadzonych przez Uniwersytet Warszawski monitorowane są wybrane dane dotyczące równego dostępu do kształcenia. Uniwersytet Warszawski analizuje dane dotyczące kolejnych etapów nauki — od aplikowania i przyjęcia na studia po ich ukończenie — z uwzględnieniem perspektywy płci. Monitoring ten opiera się na danych administracyjnych gromadzonych w systemach uczelnianych i krajowych. Analiza tych danych pozwala na obserwowanie długofalowych tendencji oraz identyfikowanie obszarów wymagających działań wspierających równość szans. Wyniki analiz stanowią podstawę do projektowania działań równościowych – dane wykorzystywane są w pracach nad polityką uczelni dot. równości płci oraz innych w analizach wykorzystywanych przez jednostki.
Działalność Obserwatorium Równości obejmuje również szerszą refleksję nad funkcjonowaniem Uniwersytetu Warszawskiego jako instytucji publicznej i pracodawcy, w tym analizę uwarunkowań organizacyjnych, kulturowych i społecznych wpływających na równość szans w środowisku akademickim. W ramach swoich prac Obserwatorium identyfikuje obszary wymagające pogłębionej analizy, wspiera rozwój wiedzy na temat równego traktowania oraz dostarcza danych i rekomendacji wykorzystywanych w procesach planowania, ewaluacji i doskonalenia działań podejmowanych na poziomie uczelni.
Na stronie Obserwatorium Równości dostępne są:
- analizy statystyczne dotyczące reprezentacji płci w różnych obszarach funkcjonowania Uniwersytetu,
- informacje i wyniki monitoringu równości w dostępie do kształcenia i efektach studiów,
- wyniki badań dotyczących doświadczeń osób studiujących, doktoryzujących się i zatrudnionych na Uniwersytecie Warszawskim,
- raporty oraz podstawowe publikacje prezentujące sytuację różnych grup w społeczności akademickiej.
Szczegółowe informacje dotyczące zakresu przetwarzanych danych, celów prowadzonych badań oraz przysługujących praw dostępne są w Klauzuli informacyjnej.
Statystyki i raporty
- Struktura płci osób uczących się na UW – kategoria obejmuje dane dotyczące udziału kobiet i mężczyzn wśród osób studiujących na studiach I i II stopnia, doktoranckich oraz podyplomowych na Uniwersytecie Warszawskim.
Najważniejsze informacje: W latach 2020–2024 kobiety stanowią większość studentów, ale ich udział nieco się zmniejszył (ok. 61,7% kobiet vs 38,3% mężczyzn w 2024 r.); jednocześnie liczba studentów obu płci spadła. Wśród doktorantów struktura płci zmieniła się z przewagi kobiet (56,1%) w 2019 r. do przewagi mężczyzn (53,5%) w 2024 r. – jednocześnie zbliżając się do parytetu. Na studiach podyplomowych udział kobiet pozostaje wysoki, choć udział mężczyzn wzrósł – kobiety ok. 72%, mężczyźni ok. 28% w 2024 r. Ogólnie struktura płci wśród osób studiujących pozostaje relatywnie stabilna, z przeważającą rolą kobiet na większości poziomów kształcenia.
- Struktura płci osób zatrudnionych na UW – kategoria prezentuje strukturę płci wśród osób zatrudnionych na Uniwersytecie Warszawskim, z podziałem na stanowiska akademickie, administracyjne, techniczne oraz grupy zawodowe.
Najważniejsze informacje: W latach 2019–2024 udział kobiet w całej populacji pracowników pozostaje stabilny – ok. 55,6% kobiet vs 44,4% mężczyzn w 2024 r. Wśród pracowników akademickich udział kobiet zbliża się do parytetu (ok. 48,7% kobiet), choć najwyższe stanowiska profesorów nadal są częściej obejmowane przez mężczyzn. W profesjach technicznych i inżynieryjnych wciąż dominują mężczyźni, podczas gdy w bibliotekach i administracji przeważają kobiety (np. w administracji stanowią ok. 77%) Ogólny obraz pokazuje relatywną równowagę w liczbie miejsc pracy z trendem łagodnej feminizacji w niektórych grupach zawodowych.
- Struktura płci w kadrze zarządczej UW – kategoria dotyczy udziału kobiet i mężczyzn w organach zarządczych i decyzyjnych Uniwersytetu Warszawskiego, w tym we władzach centralnych, dziekańskich i gremiach kolegialnych.
Najważniejsze informacje: Wśród najwyższych władz uczelni w kadencji 2024–2028, jak i wcześniejszych, obowiązuje znacząca przewaga mężczyzn – 5 mężczyzn i 1 kobieta na najważniejszych stanowiskach. Grupa Dziekanów zwiększyła udział kobiet z 6 do 9 kobiet na 25 stanowisk między kadencjami. Liczba vice-dziekanów jest już praktycznie zrównoważona (ok. 34 kobiety vs 33 mężczyzn). W Senacie udział kobiet wzrósł do bliskiego parytetu (ok. 33 kobiety vs 32 mężczyzn). Obszar ten wykazuje tendencje równościowe, ale jednocześnie większe różnice płciowe w porównaniu ze osobami studiującymi i zatrudnionymi – zwłaszcza na najwyższych stanowiskach decyzyjnych.
- Edukacja równościowa w liczbach – zestawienie danych o uczestnictwie w kursach i szkoleniach równościowych prowadzonych na Uniwersytecie. Szczegółowy opis oferty zajęć równościowych można znaleźć tutaj.
Najważniejsze informacje: Uniwersytet Warszawski realizuje kompleksową ofertę kursów i szkoleń z zakresu równości, przeciwdziałania dyskryminacji, mobbingu i molestowaniu. Od 2019 r. w tzw. „Kursie na Równość” wzięło udział 19 750 osób, a w sumie 28 211 osób ukończyło szkolenia online (również w wersjach angielskiej i ukraińskiej). Kurs „Przeciwdziałanie molestowaniu seksualnemu” odbyło się z udziałem ok. 5 862 osób, w tym 698 w wersji angielskiej. W szkoleniach dotyczących zapobiegania mobbingowi uczestniczyło ponad 2 000 osób. Inne kursy tematyczne dotyczące dyskryminacji czy pamięci historycznej zgromadziły setki uczestników i poszerzają ofertę edukacyjną. Dane te wskazują na duże i systematycznie rosnące zaangażowanie społeczności UW w edukację dotyczącą równości i przeciwdziałania uprzedzeniom.
Badania
- Równość na UW (2019) Równe traktowanie ze względu na płeć – raport z badania społeczności UW
- Równość na UW (2024)
- Być Rodzicem na UW (2024) – w trakcie przygotowania
W zakładce “Biblioteka” można znaleźć zbiór kluczowych publikacji, materiałów, poradników, raportów oraz aktów prawnych związanych z równością, różnorodnością, przeciwdziałaniem dyskryminacji i molestowaniu seksualnemu w środowisku akademickim. Dokumenty zostały przygotowane na Uniwersytecie Warszawskim (np. raporty, rekomendacje, informatory), jak i poza UW (np. przewodniki, słowniki, publikacje międzynarodowe).
Najważniejsze publikacje:
- Sprawozdania roczne Rektora Uniwersytetu Warszawskiego – zatwierdzane są przez Senat uczelni. Zawierają one kalendarium najważniejszych wydarzeń w danym roku kalendarzowym, dane statystyczne oraz informacje dotyczące oferty studiów, procesu rekrutacji, rozwoju naukowego, współpracy z otoczeniem społecznym, gospodarczym oraz partnerami zagranicznymi, a także finansów uczelni i prowadzonych inwestycji.
- Sytuacja społeczna osób LGBT w Polsce (2021) – raport przygotowany przez Centrum Badań nad Uprzedzeniami UW na zlecenie Kampanii Przeciwko Homofobii.
- Oddzielone, oddzieleni (2021) – raport z badań nad sytuacją osób LGBTQ studiujących na UW, przygotowany przez koło naukowe Queer UW.
- Rodzice na Uniwersytecie (2019) – raport podsumowuje projekt prowadzony na Uniwersytecie Warszawskim, realizowany w ramach I edycji Budżetu Partycypacyjnego UW. Przedstawia sytuację i problemy pracownic, pracowników uniwersyteckich oraz studentek i studentów mających dzieci.